GERONTOPEDAGOGIKA:

Strona główna
Co to jest gerontopedagogika?
Jakie zadania ma gerontopedagogika?
Nasze przeznaczenie
Działalność
Rekrutacja
Starzenie się społeczeństwa
Postawy wobec starości
Państwo wobec populacji starszej
Główne cechy okresu starości
Artykuły
Kontakt
Bibliografia


STUDENCKIE KOŁO NAUKOWE GERONTOPEDAGOGIKI:

Aktualności
Debaty
Statut
Władze koła
Galeria
Kontakt






       Starzenie się społeczeństwa.

Starzeniem się społeczeństwa nazywamy wzrost w nim odsetka osób starych. Wzrost ten zależy nie tylko od wydłużenia życia, ale również może nawet w większej mierze- od spadku rozrodczości, przez co maleje odsetek dzieci i młodzieży. Nasuwa się pytanie, czy starzenie się społeczeństwa jest zjawiskiem czy przeciwnie? Sprawa ma różne aspekty. Niewątpliwie bardzo pozytywną sprawa jest postęp medycyny i wydłużenie życia pod warunkiem, że starość będzie zdrowa i sprawna. Każdy bowiem chce żyć długo, ale każdy boi się starczej niewydolności, chorób i niedołęstwa. To jeden aspekt zagadnienia. Z drugiej strony duży wzrost odsetka ludzi starych prowadzi do zachwiania równowagi liczbowej między warstwą ludności pracującej i produkującej a tymi warstwami, które żyją na koszt ludności pracującej (dzieci, młodzież ucząca się, emeryci). W obecnym stuleciu obserwuje się stały wzrost osób powyżej 60 roku życia, z jednoczesnym zaznaczeniem przewagi kobiet w tej grupie wiekowej. Sytuacja ta stanowi poważnie wyzwanie dla polityki socjalnej państw, bowiem dotychczas tego typu zjawisko nie występowało, nie trzeba wiec było budować specjalnych programów gwarantujących dostęp do specjalistycznych usług socjalnych i zdrowotnych, sprzyjających zdrowemu starzeniu się, oraz społecznie i ekonomicznie użytecznemu życiu ludzi starych. Ponadto w świadomości społecznej nie ma jeszcze wizji starzejącego się świata i wyobrażenia, iż niebawem coraz więcej ludzi wymagać będzie opieki, a jednocześnie mniej będzie tych, którzy te opiekę sprawowali. Wobec tego świadomość taką należy pobudzić, stwarzając tym samym szanse zarówno jednostkom, jak i grupom zapobiegania tym wszystkim trudnością, które hamują niezależność i siłę do osiągania możliwie najwyższej jakości życia przez starzejące się pokolenie. Œwiat gwałtownie się starzeje. Demografowie biją na alarm, dosadnie określając to zjawisko „zapaścią demograficzną”. Podczas gdy w 1980 roku osoby powyżej 60 roku życia stanowiły na świecie 370,8 mln, to w 1885 roku już 415,6 mln, a prognozuje się, iż w 2025 roku liczba ta wzrośnie do 987 mln. A więc w ciągu 50 lat liczba osób starszych ma ulec podwojeniu. W 1980 roku 198,1 mln ludzi powyżej 60 lat, stanowiących 6% ogółu ludności świata, żyło w regionach rozwijających się. Demografowie przewidują, iż do 2025 roku regiony te będą zamieszkiwać 805,9 mln ludzi powyżej tej granicy, co stanowić będzie 11,9 ludności świata i 725 populacji ludzi powyżej 60 roku życia. Najstarszymi krajami europejskimi są obecnie Szwecja, Grecja i Niemcy, które w 2025 roku staną się najstarszym demograficznie krajem europejskim. Dzisiaj najstarszym krajem świata są Chiny, w który żyje około 40%ludzi powyżej 65 lat (głównie dzięki kontroli urodzin i polityki socjalnej państwa). Należy zaznaczyć, iż w badaniach demograficznych za społeczeństwo stare demograficzne uznaje się takie, w którym odsetek osób powyżej 60 roku życia przekracza 12% lub gdy odsetek osób powyżej 65 roku życia przekracza 8%. Ponadto uznaje się, że jeżeli odsetek osób starszych wynosi 7%, to kraj przekracza tzw. próg starości, w przypadku zaś 10%- uznaje się państwo za wiekowo zaawansowane. Na tej podstawie można ocenić, iż cała Europa Zachodnia jest bardzo zaawansowana wiekowo, w gronie tym znajduje się także Polska. Polska starość demograficzna narasta, podobnie jak problemy życiowe przedstawicieli najstarszej generacji, które nie okazjonalnie, ale ustawicznie powinny absorbować uwagę całego społeczeństwa. Polska od ponad dwustu lat plasuje się w pierwszej światowej trzydziestce krajów starych”. ”Próg starości demograficznej” przekroczyła w 1967 roku, a „próg zaawansowanej starości demograficznej” już w 1980 roku. W latach 1994-2002 udział ludności w wieku 65 lat i więcej wzrósł z 11% do 12,6%, a w wieku 60 lat i więcej z 15,7% do 16,8% w ogólnej strukturze społecznej. W Polsce w 2001 roku było blisko 5,6 mln osób w wieku poprodukcyjnym, co stanowi 14,2% ogółu ludności kraju. Mężczyzn powyżej 60 roku życia było 1,8 mln a kobiet 3,8 mln. W wieku poprodukcyjnym na 100 mężczyzn przypada 216 kobiet. Zgodnie z prognozami demograficznymi proces starzenia się społeczeństwa polskiego będzie postępował i w 2010 roku odsetek ludności w wieku poprodukcyjnym wzrośnie do 15,2%, a w 2020 roku osiągnie 19,4%.
wiek ogółem mężczyźni Kobiety
Ogółem 3431 1508 1923
54 i mniej 165 69 96
55- 59 404 52 352
60- 64 785 313 472
65- 69 851 433 418
70- 74 628 337 291
75- 79 366 187 179
80 i więcej 232 117 115
Liczba emerytów w 2001 roku- w tys.

Podsumowując należy podkreślić, że sytuacja demograficzna w Polsce jest zbliżona do pozostałych państw europejskich i podobnie jak prognozuje się na Zachodzie, należy liczyć się, iż liczba osób starszych z roku na rok będzie rosła. Będzie to wymagało planowania i organizowania takich działań pomocy społecznej, które zabezpieczą różnorodne potrzeby tej grupy wiekowej. Musza to być przy tym uwzględnione różnice dotyczące sytuacji demograficznej w poszczególnych regionach Polski, a także różnice występujące pomiędzy wsiom a miastem. Działania pomocowe nie mogą mieć charakteru jedynie ogólnokrajowego, lecz powinny odnosić się do sytuacji lokalnych.

Z powyższych faktów należy wysunąć wnioski co do planowania polityki socjalnej: inwestować należy w kluby seniora, uniwersytety III wieku, domy rencisty, domy spokojnej starości, infrastrukturę dostosowaną do potrzeb i możliwości osób w podeszłym wieku. Najprawdopodobniej będą znikać domy wielopokoleniowe, natomiast pojawiają się problemy wadliwego zaspokajania potrzeb najstarszej generacji, nasilają się problemy zabezpieczenia materialnego oraz medycznego. Przemiany demograficzne wymuszają zmianę progu starości, wydłużenie w nadchodzących latach wieku produkcyjnego, czyli podniesienie wieku emerytalnego.